Türk Medeniyetini Dünyaya Açan Bir Kapı AHİ EVRAN VE AHİLİK

Osmaniye korkut Ata Üniversitesinde Türk Medeniyetini Dünyaya Açan Bir Kapı Ahi Evran ve Ahilik başlıklı söyleşi yapıldı. Üniversite resmi Instagram hesabı üzerinden gerçekleştirilen söyleşinin konuğu Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Salahaddin Bekki olurken söyleşinin yönlendiriciliğini ise OKÜ Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Tanç yaptı. Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Tanç, söyleşiye Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Salahaddin Bekki’nin özgeçmişini paylaşarak başladı. Daha sonra Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Salahaddin Bekki söyleşide. Ahilik nedir, Ahiliğin Anadolu’da öncüsü kabul edilen Ahi Evran kimdir? Ahilik ne zaman ve nerede ortaya çıktı, Ahilik Teşkilatı ne amaçla kuruldu, Ahiliğin temel yazılı kaynakları nelerdir? Ahiliğe özgü törenler nelerdir? Ahilik teşkilatına kabul edilmeyen kişiler ve Ahilik teşkilatından çıkarılan kişiler kimdir? Ahiliğin Cumhuriyet dönemi kurumlarına bir yansıması olmuş mudur? Ahiliğin günümüz sanatçılarına tesiri olmuş mudur? Ahiliğin günümüzde bir karşılığı olabilir mi? sorularına yanıtlar verdi. AHİLİK, Abbasi Halifesi Nasır Lidinillah’in tavsiyesiyle Anadolu Selçuklu Devleti’nin Fütüvvet Teşkilatına destek vermesi sürecini takiben Ahi Evran tarafından kurulan esnaf dayanışma teşkilâtıdır. Aslen Horasan kökenli olup Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan Müslüman Türkmen halkın sanat, ticaret, ekonomi gibi çeşitli meslek alanlarında yetişmelerini sağlayan, onları hem ekonomik hem de ahlaki yönden yetiştiren, çalışma yaşamını iyi insan meziyetlerini esas alarak düzenleyen bir örgütlenmedir. Temel mesleği “Dabbağlık” tır. Kendi kural ve kurulları vardır. Günümüzün esnaf odalarına benzer bir işlevi olan Ahilik iyi ahlakın, doğruluğun, kardeşliğin, yardımseverliğin kısacası bütün güzel meziyetlerin birleştiği bir sosyo-ekonomik düzendir. Ahi Evran’a Ahi Baba da denir. AHİLİĞİN 7 KURALI Ahi olmak ve peştamal kuşanmak için kişinin bir Ahi tarafından önerilmesi zorunludur. Üye olmak isteyenlerden yedi fena hareketi bağlaması ve yedi güzel hareketi açması beklenmektedir: 1. Cimrilik kapısını bağlamak, lütuf kapısını açmak, 2. Kahır ve zulüm kapısını bağlamak, hilim ve mülâyemet kapısını açmak, 3. Hırs kapısını bağlamak, kanaat ve rıza kapısını açmak, 4. Tokluk ve lezzet kapısını bağlamak, riyazet kapısını açmak, 5. Halktan yana kapısını bağlamak, Hak’tan yana kapısını açmak, 6. Herze ve hezeyan kapısını bağlamak, Marifet Kapısını açmak, 7. Yalan kapısını bağlamak, doğruluk kapısını açmak. Kafirler, çevresinde iyi tanınmayanlar, kötü söz getirebileceği düşünülenler, zina ettiği ispatlananlar, katiller, (kasaplar), hırsızlar, dellallar, vergi memurları, vurguncular örgüte katılamaz. Kadınlar, Ahiliğin “kadınlar kolu” olarak adlandırabileceğimiz Bacıyan-ı Rum (Anadolu Bacıları) teşkilatına üye olmuşlardır. AHİLİK, Galip Demir’e göre, “Türkler’in Rönesansı”dır. Veysi Erken’e göre, Ahilik ve kurum düzeni bugünlerin şartlarında bile, 5 çekirdek ilke ile, “Toplumsal sorumluluk, Hizmette mükemmellik, Dürüstlük ve doğruluk, Ortak yaşama” ile örnek bir ‘yatay örgütlenme’ toplum hareketi şekilendiriyor. Erken, Ahiliğin bu yönüyle, 2000’li yıllar için bile ileri bir örgütlenme modeli sunduğunu kaydediyor. Ahilik töreleri yaygın Türkçe deyimlere dönüşmüşlerdir. Örnek olarak “pabucunu dama atmak” sözü ahiliğin peştamal kuşanma töreni ile ilgilidir. Çıraklıktan kalfalığa geçiş töreni öncesinde eğitimi tamamlanan çırağın pabucu dama atılır. Bir yandan da artık ustalarından, kalfalarından eskisi gibi ilgi görmeyeceğini ortaya koyar bu deyim. Ahilikte sanatkarlar gündüzleri işyerlerinde 4 aşamadan oluşan hiyerarşi içinde mesleğin inceliklerini öğrenirler, akşamları toplandıkları ahi konuk ve toplantı salonlarında aynı hiyerarşi içinde ahlakî ve felsefî eğitim görürlermiş. Kırşehir’de kabri bulunan Ahi Evran’ın kurduğu bu teşkilatla ilgili Ahilik geleneğinin unutulmaması için Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Odaları tarafından bazı şehirlerde her yıl Ahilik haftası ve kutlamaları yapılmaktadır. Ahilik teşkilatı, gençlerin iyi yetişmesini ve meslek kazanmasını sağlardı. Savaş, afet vs. kötü durumlarda da kuruma üyeler ve halk arasında dayanışma olurdu. Padişahlar ve diğer yöneticiler de ahilik teşkilâtını destekleyerek gelişmesini istemişlerdir. (https://tr.wikipedia.org/wiki/Ahilik) Söyleşinin tekrarının Üniversitenin resmi Instagram hesabı @osmaniyekorkutatauni üzerinden yayınlanmakta olduğu bildirildi. Hasan KILIÇ